İslam'da Çalışma Ahlakı: Teolojik Temeller, Ekonomik Prinsipler ve Sosyal Adalet
İslam çalışma ahlakı, dinî dünyagörüşüne derinlemesine entegre edilmiş bütünsel bir sistemdir. Bu, Protestan kurtuluş ideolojisi yerine khalifelik (insanın dünyada vekâlet etmesi) ve eylem yoluyla ibadet konseptine dayanır. İslam'da çalışma, sadece ekonomik bir gereksinim değil, aynı zamanda dinî bir borç (ferd), ibadet (‘ibad) ve tanrısal bereket (baraka) kazanma yolu olarak görülür.
Teolojik-Filozofik Temeller
İbadet olarak çalışma (‘ibad). Peygamber Muhammed, “En iyi iş, kendi elleriyle kazanılan iş” dedi. İslam hukuku (fikh)’te, dürüst çalışma, Allah yolunda cihad'a (küçük cihad — kendi kusurlarınızla ve ailenizin refahı için mücadele) eşitlenir. Çalışmanın amacı, sadece maddi zenginlik değil, aynı zamanda Allah'ın tatmini (riya), kendi saygınlığını ve bağışıklığını kazanmak olmasındadır.
Khalifelik (vekillik) konsepti. İnsan, Allah'ın dünyada vekili (Kur'an, 2:30) olarak, dünyayı düzenlemek için çağrılmıştır ('imr al-ard). Her türlü inşa faaliyeti (tarım, sanat, ticaret, bilim) bu emanetli misyonun yerine getirilmesi olarak görülür. Çalışma, tanrıya karşı emanet (amana) ve sorumluluk yerine getirme şeklidir.
Rizk (pay) arayışı. Rizk, insanın kullandığı her şeydir: mal, bilgi, sağlık. İslam, dini izin verilen pay (halel rizk) arayışını teşvik eder. Pasiflik ve tünecilik kınanır. Hadis, “Yasaklanmış gıdayı [beslenme] aramak, namazdan sonra [gerekli] bir borçtur” der.
Üst dünya ve alt dünya arasında denge. Aşırı ahlâksızlık yerine, Allah tarafından verilen dünyevî nimetlerden vazgeçme istenmez, ancak bu nimetlerin kendine hâkim olmaması uyarısı verilir. Çalışma, dinî yükümlülüklerle (beş günlük namaz, Ramazan oruçları) dengelenmelidir. Bu fikir, Kur'an'daki şu ayette açıkça ifade edilmiştir: “Namazdan sonra, Allah'ın rahmeti arayarak yere dağılın...” (62:10).
Çalışma ilişkilerini oluşturan ekonomik ve hukuki ilkeler
İslam çalışma ahlakı, şeriat tarafından düzenlenen bazı ekonomik yasa ...
Читать далее