“Bələt” fenomeni: cinayət argosundan sosial müqavimətə qədər “Bələt” termini sovet və postsovet subkültürasının əsas konsepsiyalarından biri olub, ənənəvi cinayət dünyasının qiymət sistemləri və hierarxiyasına kök salır. Onun mənası genişlənməsindən bəhs edərək, rossiyalı və sovet cəmiyyətinin içindəki çətin prosesləri təcəssüm edir. Bu fenomenin araşdırılması multidisiplin bir yanaşma tələb edir, ki bu yanaşma cinayətşünaslıq, sosiologiya və mədəniyyətşünaslığı ilə birləşir. Cinayətşünaslıq mərkəzi: “qanun yaradıcıları” və mənəvi qayda İlkin olaraq “bələt” və ya “qanun yaradıcıları” cinayət dünyasının elitası kimi təsvir edilmişdir, ki bu qrup özünəməxsus davranış qaydası olan — “qanun yaradıcıları mənəvi qaydaları”na rəhbərlik edir. Bu qrup sovet təmizləmə-lərində 1930-cu illərdə yaranmışdır və o, GULAGın administrasiyasına və “suk”a — hakimiyyətlə əməkdaşlıq edən və istehsalda işləməyə razılaşan qanun yaradıcılarına qarşı təhlükəli idi. “Bələt”in əsas prinsipləri: hər hansı bir şəxs ilə əməkdaşlıq etməmək (orduxidmət və seçkilər iştirakı daxil olmaqla), rəsmi vəzifələrdə çalışmaq qadağası, siyasətə qarışmamaq və “qanun yaradıcıları” ideyasını dəstəkləmək və yalnız cinayət fəaliyyəti ilə yaşamaq məcburiyyəti idi. Bu qaydanın saxlanılması qətiyyətli cəzalarla, hətta ölüm cəzası ilə təmin edilirdi. Sosiokültüral cəhət: “bələt” kimi arhetip və simvol Qəza sistemdən kənarda “bələt” imajı qüdrətli bir mədəni arhetipə çevrilmişdir. Massiv təhlükəsizlikdə bu imaj, müstəqil şəxsi azadlıq, dövlət və onun institutlarından asılılıqdan azadlıq və rəsmi sovet ideologiyasına qarşı müqavimətin təmsilçisi kimi qəbul edilmişdir. Bu imaj “bələt” mahnısı (şanson), şəhər folkloru və anekdotlar yolu ilə fəal şəkildə çoğalmış və romantikləşdirmişdir. Totalitar cəmiyyətdə, insanın həyati qətiyyətli qaydalaşdırılmış olduğu bir cəmiyyətdə, öz qaydaları ilə yaşayan “bələt” imajı, cinayət xassəsinə baxmayaraq, müəyyən bir cəlb edicilikə malik idi. O, qüvvət, xidmətliyyət və qəbul edilmiş qa ... Читать далее