تραγῳδία یا آواز گوسفند: از دیفیرامب به قانون جهانی کلمه‌ی «تραγῳدία» به عنوان نشان‌دهنده‌ی درجه‌ی بالای بلا وارد زبان عامیانه شده است. اما معنای اصلي آن در زبان یونانی — τραγῳδία — به معنای واقعی خود به معنای «آواز گوسفند» (از tragos — گوسفند و ōidē — آواز) است. این واژه‌ی عجیب و تقریباً متناقض کلید درک یکی از بزرگ‌ترین اختراعات روح باستان — فرم هنری است که مراسم آیینی را به قانون موجودی انسان در برابر سرنوشت، خدایان و طبیعت خود تبدیل کرده است. سرچشمه‌ها: بین آیین و رقابت نظریه‌ی علمی اکثر محققان، ریشه‌ی تραγῳدیا را به دیفیرامب — آواز دسته‌جمعی به افتخار دیونیس، خدای شراب‌سازی، شور و نیروی زندگی طبیعت می‌بندد. در طول راهپیمایی‌های دیونیسی، شرکت‌کنندگان که در پوست گوسفند و ماسک‌ها پوشیده بودند (یا بر اساس یک نسخه‌ی دیگر، در رقابت برای یک گوسفند زنده به عنوان جایزه شرکت می‌کردند)، آوازهایی اجرا می‌کردند که از رنج‌های خدا می‌گفتند. به تدریج از دسته‌ی آوازها، اولین بازیگر (بر اساس سنت، فسپس در قرن ششم پیش از میلاد بود) جدا شد که با دسته‌ی آوازها به مکالمه‌ای وارد شد. اینگونه ساختار نمایشی به وجود آمد. مهم است که بدانیم که تραγῳدیا از ابتدا تفریح نبود، بلکه یک عمل مقدس و شهری بود. نمایش آن در آتن در قرن پنجم پیش از میلاد در طول دیونیسیا بزرگ رویدادی از اهمیت ملی بود. سه روز رقابت‌های نمایشی تراژیک (هرکدام از آنها یک تترالوژی — سه تراژدی و یک نمایش ساتیریک را ارائه می‌دادند) توسط همه‌ی شهروندان بازدید می‌شد. این تجربه‌ی جمعی کاتارسیس (پاکسازی) بود — واژه‌ای که ارسطو در «تئوریکا» برای توصیف عمل تراژدی که باعث ایجاد «ترحم و ترس» می‌شود و از طریق آن به تخلیه‌ی عاطفی و اخلاقی منجر می‌شود، معرفی کرده است. ساختار احساسات جهانی: قهرمان، سرنوشت، گریبیس تραγῳدیا آتنی کلاسیک (آeschylus، Софوکل، Euripides) ساختار ثابت‌الفرم درگیری را شکل داد. در مرکز آن قهرمان، شخصیت برجسته‌ای (شاه، قهرمان افسانه‌ها) است که با گریبیس (ὕβρις) — غرور، جسارت، خودبینی جرمی، که او را به نقض قوانین الهی و انسانی می‌کشاند، برخوردار است. درگیری در چندین سطح پیش می‌رود: قهرمان در برابر سرنوشت (μοιρά، άνανκε): تعیین‌شده‌ای که نمی‌توان از آن فرار کرد. مثال برجسته — ایدپ در نمایشنامه‌ی سوفوکل، که با تمام قوا د ... Читать далее