Beyaz Ayılar ve İnsan: Eriyen Dünyanın Eşiğinde Kırılgan Bir Birlikte Yaşama Giriş: Küresel Değişimlerin Göstergesi Olarak Arktik Sembolü Beyaz ayı (Ursus maritimus), sadece gezegenin en büyük kara yırtıcısı değil, aynı zamanda Arktik ekosistemlerinin durumunun anahtar gösterge türü ve koruması tüm kutup çevresi ortamının korunmasını sağlayan en karizmatik şemsiye türlerinden biridir. İnsan ve beyaz ayı arasındaki ilişki, kontrolsüz avcılıktan ve çatışmadan koruma gerekliliğinin kabulüne ve karmaşık çatışma yönetimine evrilmiştir. Bugün bu ilişkiler, ayının yaşam alanını tahrip eden insan kaynaklı iklim değişikliği ve Arktik'teki artan insan baskısı olmak üzere iki ana faktör tarafından belirlenmektedir. Tarihsel Bağlam: Yok Etmeden Koruma Yüzyıllar boyunca beyaz ayı, Kuzey'in yerli halkları (Çukçiler, Eskimolar, Nenetsler) için önemli bir kaynak olmuş; et, yağ ve derilerinin kaynağı olmuştur. Avcılık, kültürel kod ve mitolojinin içine yerleşmiş sürdürülebilir kullanım prensibiyle yapılmıştır. Durum, 18.-20. yüzyıllarda Avrupalı avcılar ve araştırmacıların Arktik'e gelişiyle radikal biçimde değişmiştir. Ayılar, derileri ve trofe olarak kitlesel şekilde avlanmış, bu da nüfusun felaket boyutlarda azalmasına yol açmıştır. Dönüm noktası, 1973 yılında beş Arktik ülkesinin (SSCB/Rusya, ABD, Kanada, Norveç, Danimarka/Grenland) Beyaz Ayıları Koruma Anlaşması'nı (Moskova Anlaşması) imzalaması olmuştur. Bu, ekosistem yaklaşımına dayanan ilk uluslararası belgedir. Hava araçları ve buz kırıcılarla avlanmayı yasaklamış, yerli halk için kota getirmiş ve bilimsel iş birliğinin başlangıcını sağlamıştır. Bu sayede dünya nüfusu 1970'lerde yaklaşık 10-12 binden günümüzdeki tahminlere göre 22-31 bine (IUCN, 2023) istikrar kazanmış ve artmıştır. Günümüz Tehditleri: İklim ve Çatışmalar 1. Deniz Buzunun Kaybı — Yuvanın Kaybı Beyaz ayı, fok avında uzmanlaşmış, avlanmak için deniz buzunu platform olarak kullanan bir avcıdır. Küresel ısınma, buz alanı ve kalınlığında benzeri görülmemiş azalm ... Читать далее