فرهنگ و اقلیم: انسانشناسی محیط و جغرافیای تعیینکننده
مقدمه: اقلیم به عنوان معمار تمدنها
ارتباط فرهنگ و اقلیم یکی از قدیمیترین و بحثبرانگیزترین موضوعات در انسانشناسی، جغرافیا و تاریخ است. اقلیم، به عنوان رژیم هواشناسی چند ساله، نه تنها زمینهای برای فضا است، بلکه عامل شکلدهندهای است که به طور غیرمستقیم از طریق بنای اقتصادی و اجتماعی، نهادهای اجتماعی، نوع روانی، افسانهها و هنر را شکل میدهد. اما مهم است که از تعیینکنندهگرایی جغرافیایی سادهانگارانه (اقلیم همه چیز را تعیین میکند) اجتناب کنیم و بپذیریم که فرهنگ پاسخی پیچیده به چالشهای محیط است که شامل تطبیق فنی و تفسیر نمادین است.
بنیان اقتصادی: چگونه اقلیم نظام اقتصادی را تعیین میکند
اقلیم تعیینکننده تقویم کشاورزی، عملکرد کشاورزی، دسترسی به منابع و راههای حمل و نقل است که در نتیجه، بنای ساختار اجتماعی را ایجاد میکند.
تمدنهای رودخانهای (مصر، مسیه، هند، چین): اقلیم گرم و خشک یا معتدل و رودخانههای بزرگ نیاز به عملیات آبیاری عظیم را ایجاد کرد. این نیاز به مرکزیسازی قدرت سخت، ایجاد دستگاه اداری و توسعه علوم دقیق (اخترشناسی، جغرافیا) منجر شد. مدل «هیدرولیکی» دولت (بر اساس نظریه کارل ویتفوگل) با حکومت دیکتاتوری به وجود آمد. فرهنگ خورشید و رودخانهای به عنوان پایه دین و افسانهها شد.
تمدنهای دریایی (یونان باستان، فنیقیه، ونیز): اقلیم مدیترانهای با زمستانهای ملایم، خاکهای سنگی و کمارزش، اما با خط ساحلی پیچیده، کشاورزی را نفعمند نکرد، بلکه دریانوردی، تجارت و استعمار را نفعمند کرد. این امر به توسعه فردگرایی، ابتکارعمل و نهادهای مدنی دموکراتیک (در یونان) و حقوق خصوصی پیچیده کمک کرد. افسانهها پر از حامیان دریانوردان و مسافران بود.
امپراتوریهای کوچنشین گستردهای (از گونها تا مغولها): اقلیم سرد و خشک و نیمهخشک مراتع اوراسیا با تابستانهای گرم و زمستانهای سرد تعیینکننده نوع زندگی دامداری کوچنشین شد. این امر فرهنگیای را شکل داد که بر اساس حرکت، شجاعت نظامی، ویراستگی نظامی و استفاده گسترده از فضای باز است. هنر به طور کلی قابل حمل است (نقشهای زینتی روی سلاح، سینهبندها، قالیها)، دین اغلب شامانیسم یا تنگریانسم است که با احترام به آسمان و عناصر مرتبط است.
نکته جالب: انسانشناس و جغرافیدان جرد دایموند ...
Читать далее