شتن و بازگشت آن به فرهنگ: از نوستالژی تا پروژه یادبود مقدمه: دنیای ناپدید شده به عنوان ساختار فرهنگی شتن (از ییدیش شتن — "شهرک"، "مکانچه") — پدیده‌ای از یهودیت اروپای شرقی است که در لهستان-لیتوانی (در دوره جمهوری دوم لهستان) شکل گرفت و تا هولوکاست در سرزمین‌های امروزی لهستان، لیتوانی، بلاروس، اوکراین و روسیه وجود داشت. این نه تنها یک واحد جغرافیایی یا اداری بود، بلکه یک اکوسیستم اجتماعی-فرهنگی با ساختار خود، زبان (ییدیش)، اقتصاد (حرفه‌ها، تجارت کوچک) و زندگی مذهبی. در جنگ جهانی دوم نابود شد، اما نه به فراموشی سپرده شد، بلکه در اوایل قرن بیستم میلادی و اوایل قرن بیست و یکم، تجربه‌ای فرهنگی قوی از خود برجای گذاشت و از یک واقعیت تاریخی به یک افسانه پیچیده، هدف نوستالژی، بازتاب هنری و عمل یادبود تبدیل شد. 1. اساس تاریخی: آناتومی یک مکانچه شتن دنیایی بود که: ساختار اجتماعی: خودکفایی نسبی جامعه (کاگال)، سلسله مراتب سخت (حاخام، دانشمندان، تجار ثروتمند، کارگران، فقیران). ساختار فضایی: اغلب نقطه مرکزی بازار و کنیسه بود که توسط خیابان‌های باریک احاطه شده بود. خانه‌ها از چوب ساخته شده بودند و کارگاه‌ها در طبقه اول. کره فرهنگی: اساس — سنت یهودیت (تلمود، هالاکا)، اما پر از افسانه‌های محلی، داستان‌های حاخامی (درباره سادیکیم)، خرافات و زندگی فکری شدید. این واقعیت، با تناقضات خود (فقر، محافظه‌کاری، درگیری‌ها با جمعیت اطراف)، و به عنوان خاکستر برای بازتاب‌های بعدی تبدیل شد. 2. موج اول از یادبود: ادبیات و هنر مهاجرت قبل از نابودی کامل، در دوره مهاجرت انبوه در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، شتن به عنوان موضوع هنری مورد توجه قرار گرفت. ادبیات ییدیش: کلاسیک‌های شلوم-آلهیم («تویه-مولکر»)، یتسخاک-لیبوش پرتس، مندل مایخر-سفوریم تصویرهای کانونی از مکانچه را ایجاد کردند — هم با عشق و هم با طنز، ساکنان آن را با رنج‌ها، شوخی و حکمت خود نشان می‌دهند. متون آنها منبع اصلی دانش درباره شتن برای خواننده جهانی شدند. رسم‌گری و گرافیک: هنرمندان مارک شاگال (ویتبسک) و موریس گوتلیب (درگوبیچ) شتن را در آثار خود افسانه‌سازی کردند. در شاگال، او به عنوان یک دنیای جادویی و پروازنده ظاهر شد که واقعیت با رویا در هم تنیده است ("بالای شهر"، "من و روستا"). این یک مستند نبود، بلکه یک بازسازی شاعرانه از یک یکپارچ ... Читать далее