آ.ج. تائنبی درباره ویزانتیسم و روسیه: میراث دوم رم در دینامیک تمدنی مجتماز بریتانیایی تاریخ‌نویس و فیلسوف آرنولد جوزف تائنبی (1889–1975) در اثر بزرگ خود «فهم تاریخ»، تمدن روسیه را یکی از واحدهای مستقل فرآیند تاریخی جهانی در نظر گرفته است. کلید درک او از آن، مفهوم «میراث ویزانتی» یا «ویزانتیسم» بود که مسیر منحصر به فرد روسیه، نهادها، ذهنیت و مکان آن در جهان را تعیین کرد. ویزانتیسم به عنوان انتخاب تمدنی تائنبی، با تحلیل منشاء تمدن‌ها از طریق مکانیزم «چالش-و-پاسخ»، انتخاب کیشانسی از کنستانتینوپل (988 میلادی) را یک انتخاب بنیادی در سرنوشت روسیه می‌دید. این انتخاب نه تنها مذهبی بود، بلکه تمدنی و فرهنگی بود. روسیه با پذیرش کیشانسی از ویزانتی، به طور ارادی وارد مدار دوم رم شد و به ارث برد: مدل سیاسی: ایده هماهنگی حاکمیت‌ها (همکاری حاکمیت مادی و معنوی) و ساکرالیت کردن شخصیت حاکم به عنوان «پاپ خارجی» و پادشاه-ملک‌الطیبات. شاهزادگان مسکو و سپس پادشاهان، مفهوم حاکمیت خودکامه و الهی ویزانتی را به ارث بردند. کد فرهنگی و مذهبی: زبان عبادت (روسیه‌ای کلیسایی)، زیبایی‌شناسی نقاشی‌های مقدس، قوانین ادبی و حقوقی. روسیه به بخشی از جهان православی تبدیل شد که قرن‌ها آن را از غرب لاتین جدا کرد. مأموریت جغرافیایی: پس از سقوط کنستانتینوپل در سال 1453، مسکو خود را به عنوان «سومین رم» – تنها وارث قانونی و محافظ واقعی مسیحیت معرفی کرد. این ایده مسیحی، که توسط راهب فیلاфеی فرمول‌بندی شد، به نظر تائنبی، ستون معنوی انبساط روسیه و هویت امپراتوری بود. روسیه به عنوان جامعه فرزند ویزانتی و منحصر به فردی آن تائنبی روسیه را به عنوان «جامعه فرزند» تمدن ویزانتی در نظر گرفت، اما با یک اطلاعیت انتقادی. آن رشد کرد در حاشیه دو جهان – جهان متمدن مسیحی و جهان کوچ‌نشین جنگلی. این امر بر بنیان ویزانتی تأثیر عمیقی گذاشت و پدیده‌ای ترکیبی ایجاد کرد. چالش ویزانتی: نیاز به حفاظت از مرزهای عظیم از کوچ‌نشینان جنگلی (پیکانگ‌ها، نیمبیت‌ها، مغول‌ها) جامعه نظامی‌سازی شده‌ای با قدرت مرکزی قوی را شکل داد. این «مرز جنگلی» برای روسیه همان چالشی بود که برای ویزانتی از سوی عرب‌ها و تورک‌ها بود. استبداد مغولی (1240–1480): تائنبی آن را یک واقعه فاجعه‌بار و شکل‌دهنده می‌دانست. آن بیش از همه گرایش‌های استبدادی را تقویت کرد (استفاده ... Читать далее