Шимпанзе Ай, қазіргі уақытта қайтыс болған, оның өмірі мен ғылыми жұмыстары ғылым басылымдары, медия және қазіргі өнер арқылы мәдениетте үлкен жұмыс қалдырды.

Айның өнері сәндік объект ретінде

Ай өзі де суретші болған. Түсірістерден бос кезеңде ол қағазға маркермен сурет салуға қызықты, ол сондай-ақ азық ретінде түсірілген жоқ — тек процесс үшін. Үшінші мың жеті жылы, проекттің он жылдығына қарай, оның суреттерінің бірі сүртпелі шалбарға басылып, атақты приматолог Ғейн Гудоллге қоятын. Бұл — қалайда болса, Айның өнерінің қағаз ретінде қабылданып, кең таралған қауымға қойылуына кейінгі түсініктің тек бір реті.

Медиа және ғылыми әдебиет

Ай әртүрлі қауымдық басылымдарда гений болды. Оның 100-ге жуық қытай іероглифтерін, ағылшын әрптерін, он екі құрлықтан басқа он екі түсті анықтауына бай кәсіптері оны көптеген телепрограммалар мен мақалалардың негізгі қызығушылығына айналдырды. Оның қатынас еткен зерттеулер Nature журналында жария болды, бұл ғылыми танылу мен приматтар туралы әдебиетке үлес көру деп саналады. Оның жұмыстары шимпанзе мінезі туралы түсінікті дамытуға экспериментальды негіз қалады, оны ғалымдар адамның қалқанына зерттеу деп атайды.

Мәдени орта: шимпанзе және өнер

Ай кітаптар мен фильмдердің негізгі қызығушылығына айналмағанына қарамастан, шимпанзе өнерін жасайтын темасы ақиқатта мәдени феномен болып қалды. 2023 жылы Susan Inglett галереясінде өткен «Monkey Business» көрмесі шимпанзе суреттері мен Джексон Поллоктың абстрактты экспрессионизмінде көрсету арқылы суреттер арасындағы байланысты зерттеуге көңіл бөледі. Көрмеде суреттеген аңызға келген шимпанзе суреттері мен олардың жұмыстары қойылып, өнердің нәтижесінде не деп санайтын және өнерді жасауға қайсы адамның құқығы бар екенін байқаттырды. Ай, сурет салу шимпанзелерінің ең танымал бірі ретінде, осы кең мәдени ортадағы бір бөлімге кіреді, тек кітаптың каталогында аты көрсетілген жоқ.

Литературалық шимпанзе (Ай емес)

Қалайда болса, әдебиетте танымал шимпанзе бар, бірақ олар Аймен байланысты емес. Мысалы, Роберт Хайнлайнның 1947 жылы жазған «Jerry Was a Man» повестінде генетикалық жақсы жасалған шимпанзе, жүйрікті отырып жатқан жайға көзқарастыру алып отыр. Кэтрин Эпплгейттың «The One and Only Ivan» романында, Ньюбери медаліне ие болған, жайқасы жазуы бар горилла сурет салуы аңыз ақпараттарына кіреді.

Бақылау

Сонымен қатар, Ай мәдениетке әдеби түсінікті ретінде кірді, ал ғылыми және қауымдық түсінікті ретінде және суретті шарфтың өнері мен шимпанзе мінезін анықтауына көңіл бөлген.

Permanent link to this publication: