چرا کودکان دوست دارند بازی «قایم موشک» کنند: روان‌شناسی تکاملی، رشد شناختی و آموزش اجتماعی مقدمه: پدیده‌ای جهانی بازی قایم موشک یکی از قدیمی‌ترین و رایج‌ترین بازی‌های کودکان در جهان است که در فرهنگ‌های تمام قاره‌ها دیده می‌شود. جذابیت آن برای کودکان در سن تقریبی ۱.۵ تا ۷-۸ سال نه تنها به خاطر سرگرمی ساده، بلکه به دلیل مجموعه‌ای پیچیده از دلایل روان‌شناختی، شناختی و اجتماعی است. این بازی نوعی تمرین برای مغز و هوش اجتماعی است که مراحل کلیدی رشد کودک را دربرمی‌گیرد. جهانی بودن آن نشان‌دهنده ریشه‌های عمیق تکاملی است. ۱. انقلاب شناختی: تمرین «ثبات شیء» بر اساس نظریه رشد ژان پیاژه، دستاورد شناختی بنیادین دوران نوزادی شکل‌گیری مفهوم ثبات شیء (object permanence) است — درک اینکه یک شیء یا فرد حتی وقتی دیده نمی‌شود، همچنان وجود دارد. این مفهوم تا سن ۱.۵ تا ۲ سال شکل می‌گیرد. بازی قایم موشک آزمایشی زنده برای بررسی این اصل است. وقتی مادر یا پدر «قایم می‌شوند» (صورت خود را با دست می‌پوشانند)، سپس با گفتن «کو-کو!» ظاهر می‌شوند، کودک از تأیید مدل ذهنی جدید خود خوشحال می‌شود: «والدین هیچ‌جا نرفته‌اند، فقط موقتا پنهان شده‌اند». بعداً، در قایم موشک کلاسیک، کودک شکل پیچیده‌تری از این مهارت را تمرین می‌کند: نگه‌داشتن ذهنی تصویر جستجوگر/قایم شونده، پیش‌بینی رفتار او («او ممکن است کجا باشد؟»)، برنامه‌ریزی برای پناهگاه خود. این امر حافظه کاری و تفکر فضایی را توسعه می‌دهد. مثال: به همین دلیل است که کودکان خردسال تا سن معینی اغلب بسیار ناکارآمد قایم می‌شوند — فقط چشم‌هایشان را می‌بندند یا سرشان را زیر بالش می‌گذارند و بقیه بدنشان آشکار است. برای آن‌ها «نامرئی بودن» به معنای واقعی «ندیدن» است. این نشان می‌دهد که درک انتزاعی پناهگاه هنوز در حال شکل‌گیری است. ۲. مدیریت اضطراب و فراگیری جدایی بازی قایم موشک مدل امن و کنترل شده‌ای از جدایی و بازگشت است. در طول بازی، کودک تجربه «از دست دادن» موقتی بزرگسال یا دوستان مهم را می‌کند و سپس بازگشت شاد و قابل پیش‌بینی را تجربه می‌نماید. بعد زیست‌عصب‌شناختی: بازی در «پنجره تحمل» استرس رخ می‌دهد. هیجان خفیف جستجو یا پیدا شدن («او من را پیدا کرد!») با ترشح دوپامین — ناقل عصبی پاداش و علاقه — همراه است نه کورتیزول (هورمون استرس). این به کودک کمک می‌کند تا ب ... Читать далее