خطر نقش جایگزین پدربزرگ: نقض مرزهای خانوادگی و ریسک‌های روان‌شناختی مقدمه: جایگزینی به عنوان یک نقص سیستمی در نظام خانواده وضعیتی که در آن پدربزرگ فعالانه تلاش می‌کند جای پدر را بگیرد، در حالی که پدر جدا از دخترش (نوه پدربزرگ) زندگی می‌کند، پدیده‌ای پیچیده روان‌شناختی و خانوادگی است که در درمان سیستمی خانواده به عنوان «نقض مرزهای سلسله‌مراتبی» و «آشفتگی نسل‌ها» شناخته می‌شود. این صرفاً «کمک» یا «مراقبت» نیست، بلکه شکلی از اختلال ساختاری است که پیامدهای منفی بلندمدتی برای همه اعضای مثلث: کودک، مادر و خود پدربزرگ به همراه دارد. خطر نه در خود رابطه نزدیک با پدربزرگ، بلکه در تحریف نقش‌های اجتماعی و پیوندهای عاطفی نهفته است. 1. نقض زیرسیستم والد-کودک و سلسله‌مراتب طبق نظریه سیستم‌های خانوادگی موری بَوِن، خانواده سالم به عنوان یک ارگانیزم یکپارچه عمل می‌کند که از زیرسیستم‌ها (زیرسیستم زناشویی، والدینی، کودکی) با مرزهای مشخص اما نفوذپذیر تشکیل شده است. پدربزرگ که بخشی از نظام خانواده گسترده‌تر است، به طور معمول نقش حمایتی اما نه مرکزی در تربیت نوه‌ها دارد. خطرات: تضعیف اقتدار والدینی مادر: وقتی پدربزرگ وظایف پدری را بر عهده می‌گیرد (انضباط سختگیرانه، اتخاذ تصمیمات کلیدی، حمایت مالی بیش از حد)، به طور ناخواسته نقش مادر به عنوان بزرگسال اصلی را کم‌اهمیت می‌کند. این می‌تواند منجر به ائتلاف «پدربزرگ-کودک علیه مادر» شود، جایی که کودک یاد می‌گیرد با تکیه بر اقتدار پدربزرگ دستکاری کند. ایجاد «سوم غایب»: نقش پدر، حتی اگر جدا زندگی کند، باید جایگاه نمادین خود را در روان کودک حفظ کند. جایگزینی فعال توسط پدربزرگ این خلأ را پر می‌کند و به کودک فرصت نمی‌دهد واقعیت طلاق یا جدایی والدین را درک و روابط محدود ولی واقعی با پدر را بسازد. این روند جدایی سالم و شکل‌گیری تصویر عینی از پدر را مسدود می‌کند. مثال عملی: در مواردی که پدربزرگ به طور منظم نوه‌اش را از مدرسه می‌برد، به جای مادر در جلسات والدین شرکت می‌کند و برنامه اوقات فراغت او را بدون حضورش تنظیم می‌کند، دختر به تعهد به تعارض دچار می‌شود. او بین مادر و پدربزرگ درگیر است که منجر به افزایش اضطراب و علائم روان‌نژندی (شب‌ادراری، ناسازگاری مدرسه‌ای) می‌شود. 2. ریسک‌های روان‌شناختی برای رشد کودک کودک، به ویژه در سن شکل‌گیری هویت (۳-۱۲ سال) ... Читать далее