مدل رفاه پایدار امروز: یکپارچگی محیط زیست، اقتصاد و شادی
مفهوم رفاه پایدار (Sustainable Well-being) به عنوان پاسخ کلیدی به چالشهای قرن بیست و یکم، و بازتعریف ایده پیشرفت، مطرح شده است. این مفهوم از ارتباط رفاه با رشد اقتصادی (GDP) صرف نظر میکند و یک مدل هولیستیک ارائه میدهد که کیفیت زندگی انسان به طور ناپذیری با سلامت اکوسیستمها و ثبات اجتماعی بلندمدت مرتبط است. این مدل یک ترکیب از ایدههای توسعه پایدار (sustainability) و علوم رفاه (well-being science) است.
1. انتقاد از پارادایم پیشین: چرا GDP کافی نیست.
مدل اقتصادی سنتی که موفقیت را از طریق رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) ارزیابی میکند، ناکافی نشان داده است. GDP همه معاملات مالی را ثبت میکند، اما تفاوت نمیگذارد بین فعالیتهای مفید و مخرب (مثلاً، هزینههای ناشی از پاکسازی فاجعه محیط زیستی باعث افزایش GDP میشود). آنچه را که نادیده میگیرد:
مشارکت سرمایه طبیعی (استفاده از منابع، آلودگی).
فعالیتهای غیربازاری (مراقبت خانگی، داوطلاری).
توزیع منافع (افزایش نابرابری).
رفاهیت ذهنی (سطح شادی، معنا، روابط اجتماعی).
پارادوکس استرلین (Easterlin paradox) نشان داد که پس از رسیدن به سطح مشخصی از درآمد، افزایش بیشتر آن با افزایش شادی مرتبط نیست. این باعث جستجوی شاخصهای جایگزین شده است.
2. اجزا ساختاری مدل رفاه پایدار.
مدل مدرن بر ارتباط سه ستون بنیادی استوار است:
آ) پایداری محیط زیستی (مرزهای زیستمحیطی).این پایه مدل است. رفاه در محیطی استخری و آلوده ممکن نیست. مفهوم «مرزهای سیارهای» (planetary boundaries)، که توسط مرکز پایداری استکهلم توسعه داده شده است، محدودههای امنی برای تأثیرات انسان بر سیستمهای کلیدی زمین را تعیین میکند (تغییرات اقلیمی، تنوع زیستی، آلودگی شیمیایی و غیره). مدل رفاه باید در این چارچوب قرار گیرد. مثال — اقتصاد شیرینی (doughnut economics) کیت رافورث، که «نقطه شیرینی» برای بشریت را بین حداقل اجتماعی (داخل دایره) و سقف محیط زیستی (دایره خارجی) تصویرسازی میکند.
ب) عدالت اجتماعی و مشارکت. پایداری در شرایط نابرابری بالا ممکن نیست که اعتماد و سلامت ملی را تضعیف میکند. مدل شامل:
توزیع عادلانه منابع و فرصتها.
روابط اجتماعی قوی و اعتماد (سرمایه اجتماعی).
شرکت در تصمیمگیری (موسسات دموکراتیک).
دسترسی به خدما ...
Читать далее