شرم به عنوان آینه آزادی: وجودگرایان درباره سخت‌ترین احساس وقتی ما از شرم سرخ می‌شویم، ما فقط احساس ناراحتی نمی‌کنیم. ما با حقیقت بنیادی از وجود خود مواجه می‌شویم: ما تنها نیستیم. کسی به ما نگاه می‌کند، کسی ارزیابی می‌کند، کسی ما را به صورتی می‌بیند که نمی‌خواهیم خودمان را ببینیم. وجودگرایان، این فیلسوفان سخت‌گیر آزادی و مسئولیت، شرم را نه تنها یک احساس، بلکه کلید درک ماهیت حقیقی زندگی انسانی دیدند. برای آن‌ها شرم نه ضعف است، نه نقص اخلاقی، بلکه یک واقعیت وجودی است که وابستگی عمیق ما به دیگری و خودمان را فاش می‌کند. سورن کیژک، ژان پل سارتر، مارتین هیدگر و دیگر متفکران این مسیر شرم را به عنوان یک پدیده‌ای بررسی کردند که به ما نشان می‌دهد واقعاً چه کسی هستیم. کیژک: شرم به عنوان لرز از خدا و خود سورن کیژک، فیلسوف دانمارکی که به عنوان پدر وجودگرایی شناخته می‌شود، شرم را نه به عنوان یک احساس اجتماعی، بلکه به عنوان یک وضعیت وجودی مرتبط با توانایی انتخاب خود، بررسی کرد. برای کیژک شرم نه واکنش به دیدگاه شخص دیگر، بلکه واکنش به احساس عدم تطابق بین آنچه که هستیم و آنچه که باید باشیم است. این احساس وقتی به وجود می‌آید که ما نهایی بودن خود، وابستگی خود به خدا و ناتوانی خود در کامل کردن ذات خود را می‌فهمیم.در اثر خود «بیماری مرگ»، کیژک درباره «بیماری بی‌پایان» یاس می‌نویسد که ناتوانی انسان در بودن خود است. شرم در اینجا با این یاس گره خورده است: ما از ضعف خود، از گناه خود، از ناتوانی خود در دستیابی به ایده‌آلی که برای خود تعیین کرده‌ایم، شرمندیم. اما این شرم، به گفته کیژک، می‌تواند راهی به سوی رستگاری باشد. اگر ما شرم خود را در برابر خدا بپذیریم، اولین قدم به سوی کسب ایمان حقیقی و واقعی «من» را برداریم. بنابراین شرم، به جای لعنت، دعوتی برای تحول است.جالب است که کیژک شرم و گناه را متفاوت می‌کند. گناه واکنش به یک عمل خاص است، اما شرم واکنش به این است که خود شخص با ایده‌آل خود مطابقت ندارد. شرم عمیق‌تر است، به ماهیت وجود ما می‌رسد. و به همین دلیل می‌تواند به طور عمیق و پاک‌کننده باشد. سارتر: شرم به عنوان ملاقات با دیگری ژان پل سارتر، مهم‌ترین وجودگرای فرانسوی، شاید معروف‌ترین مفهوم فلسفی شرم را ارائه داد. در اثر بنیادی خود «وجود و هیچ‌ی بودن» او شرم را به عنوان یک پدیده‌ای بررسی کرد ... Читать далее