ارزش‌های انسانی در فلسفه برتراند راسل: میان شک‌گرایی و انسان‌دوستی جهان‌شمول مقدمه: نقد دگماتیسم و جستجوی بنیاد عقلانی برتراند راسل (۱۸۷۲–۱۹۷۰) — فیلسوف، منطق‌دان، ریاضیدان و فعال اجتماعی بریتانیایی — به مسئله ارزش‌های انسانی نه به عنوان یک اخلاق‌گرا که حقایق آماده را اعلام می‌کند، بلکه به عنوان شک‌گرای عقلانی نزدیک می‌شد. او توجیه ماوراءالطبیعی اخلاق (دگم‌های دینی) و نظریه‌های شهودی را رد می‌کرد و در پی یافتن بنیانی محکم برای ارزش‌ها در نیازهای انسانی، عقل سلیم و دانش تجربی بود. رویکرد او را می‌توان انسان‌دوستی علمی یا عقلانیت جهان‌شمول نامید، جایی که ارزش‌های همگانی نه از اقتدار بلکه از تحلیل شرایط شکوفایی و همزیستی انسان‌ها استخراج می‌شوند. نقد مطلق‌ها و نسبی‌گرایی حقایق در برابر جهان‌شمولی اهداف راسل نسبت به مفهوم «ارزش‌های مطلق» محتاط بود. در اثر «علم و دین» اظهار داشت که نسبت دادن ارزش به اشیاء به خودی خود، بدون توجه به خواسته‌های کسی، اشتباه است. با این حال، این به معنای نسبی‌گرایی اخلاقی نبود. موضع او را می‌توان این‌گونه بیان کرد: ارزش‌ها نسبت به طبیعت انسانی و شرایط بقا گونه نسبی هستند، اما با توجه به شباهت این شرایط برای همه انسان‌ها، آنها عملاً ماهیتی جهان‌شمول پیدا می‌کنند. راسل دو منبع اخلاق را متمایز می‌کرد: غریزه‌های اجتماعی (همدلی، همکاری) که ریشه در تکامل زیستی دارند. عقل که امکان درک این را می‌دهد که ارضای خواسته‌های دیگران و همکاری به ارضای کامل‌تر خواسته‌های خود من در بلندمدت منجر می‌شود. بنابراین، ارزش‌های انسانی برای راسل نه فرمان‌های الهی، بلکه اصول عقلانی بقای جامعه انسانی و رفاه آن هستند. ارزش‌های کلیدی انسانی: هسته اخلاق راسل بر اساس این رویکرد، می‌توان چند ارزش محوری در فلسفه راسل را برجسته کرد. ۱. عقل (Reason) به عنوان عالی‌ترین فضیلت عقل برای راسل ابزار اصلی حل مسائل انسانی و پایه هر اخلاق حقیقی است. ارزش عقل در توانایی آن است برای: سرکوب احساسات مخرب (تعصب، تشنگی قدرت، خشونت). یافتن مصالحه و ارزیابی بی‌طرفانه حقایق. خدمت به پایه شناخت علمی جهان که باید به بهبود زندگی انسان منجر شود. نمونه: در مقاله مشهور خود «چرا مسیحی نیستم» راسل دگماتیزم دینی را نه از موضع دگم دیگری بلکه از موضع عقل، تجربه‌گرایی و توالی منطقی نقد می‌کند و معتقد است ای ... Читать далее