“90% бозори мо, тамоми зиндагии мо имрӯз аз хориҷа аст. Мо дар осиёби дигарон об рехта истодаем, боигарии мо берун рафта истодааст”. Иқтибос аз Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. Дар ҳоле ки системаҳои иттилоотию иртиботӣ пурра хориҷӣ мебошанд, масрафи истифодаи онҳо солона 2,6 миллиард сомониро ташкил медиҳад. Дар замони рақамикунонии идораи давлатӣ, маориф, тандусустӣ, савдо, молия, ва хизматрасониҳои иҷтимоӣ давлат танҳо дар он сурат метавонад мустақилияти воқеии сиёсӣ ва иқтисодии худро ҳифз намояд, ки агар иртиботи маълумот, инфрасохтори рақамӣ, реестрҳои давлатӣ, хизматрасониҳои электронӣ ва механизмҳои ҳифзи маълумоти шахсӣ дар асоси манфиатҳои миллӣ, яъне мустақилона танзим ва идора карда шаванд. Дар мақола таҷрибаи санадгузории Тоҷикистон, равишҳои OECD, СММ, ITU, Бонки Ҷаҳонӣ, NIST, Иттиҳоди Аврупо ва Чин муқоиса шуда, самтҳои афзалиятноки таҳкими истиқлолияти иттилоотии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод мегарданд [1-22]. Асри XXI қобилияти давлат барои идоракунии мустақилонаи фазои иттилоотӣ ба андозае аҳамият пайдо кардааст, ки онро метавон ҳамрадифи соҳибихтиёрии сиёсӣ, иқтисодӣ ва ҳуқуқӣ донист. Агар дар марҳилаи саноатӣ нерӯи истеҳсолӣ бештар бо захираҳои моддӣ ва инфрасохтори нақлиётӣ муайян мешуд, дар марҳилаи рақамӣ маълумот, шабакаҳо, низомҳои абрӣ, платформаҳо, алгоритмҳо ва идентификаторҳои рақамӣ ба захираи стратегӣ табдил ёфтаанд. Маҳз бо ҳамин сабаб гузариш ба иқтисоди рақамӣ танҳо масъалаи ҷорӣ кардани технологияҳои нав нест; он тағйири тарзи амалкунии давлат, бозор ва ҷомеа мебошад [9; 14; 23]. Барои давлатҳои рӯ ба рушд ва махсусан барои кишварҳои маҳдуди баромад ба баҳр, аз ҷумла Тоҷикистон, масъалаи мазкур боз ҳам ҳассостар аст. ITU нишон медиҳад, ки дар сатҳи ҷаҳонӣ пешрафти фарогирии интернет идома дорад, вале тафовутҳо аз рӯи сифати пайвастшавӣ, дастрасӣ, арзиш ва малакаҳо ҳанӯз ҳам ҷиддӣ боқӣ мемонанд [15; 16]. Ин вазъ маънои онро дорад, ки иштироки формалӣ дар иқтисоди рақамӣ ба худӣ худ соҳибихтиёрӣ намеорад. Баръакс, агар рақамикуно ... Читать далее