İudaizm ve İnsanlığın Kültürüne Katkısı: Monoteistik Devrimden Moderniteye
Giriş: Kültür Kutsal Bir Vahiy
İudaizmin dünya kültürüne olan katkısı temel ve paradoksal bir nitelik taşır. Bugün yaklaşık 15-16 milyon insanın yaşadığı nispeten küçük bir halkın dini olarak, batı ve kısmen dünya medeniyetinin oluşumuna nispeten büyük bir etki yapmıştır. Bu etki, imparatorluk yayılmacılığı veya toplu dönüşüm yoluyla değil, güçlü zihinsel, etik ve naratif yenilikler yoluyla gerçekleşmiştir. Bu yenilikler, iki dünya dinleri -Hıristiyanlık ve İslam- ve daha sonra laik düşünce tarafından devralınmış ve işlenmiştir. İudaizm, insanlığa sadece ritüellerin bir seti değil, dünya, zaman, tarih ve insan kişiliğini anlamak için yeni bir işletim sistemi sunmuştur.
Teolojik-eticilik Devrimi: Monoteizm, Tarih ve Kanun
En derin katkı metafizik ve etik alanında yatar.
Radyikal monoteizm ve doğanın desakralizasyonu: Politeistik ve animistik sistemlere kıyasla, İncil'deki İudaizm Tanrı'yı dünyanın ötesinde, kişisel ve etik yönlendirilmiş bir Yaratıcı olarak ilan etmiştir. Bu, M. Weber'e göre "dünyanın büyüsünden kurtulması"na yol açmıştır: doğa, kaprisli ruhlarla dolu bir yer olmaktan çıkıp, insan sorumluluğunun sahası haline gelmiştir. Bu, bilim ve dünyaya rasyonel yaklaşımın felsefi temelini oluşturmuştur.
Doğru hatırı sayılır tarih teorisi: Mitolojik kültürlerin döngüsel zamanına karşı İudaizm, doğru hatırı sayılır, belirli bir hedefe doğru ilerleyen (eschaton) bir tarih fikri sunmuştur. Tarih, Tanrı ile insan arasındaki Ahit'in gerçekleştirildiği bir alan olarak, Tanrı'nın açıklaması ve insanın seçimi için bir saha olarak anlam kazanmıştır. Bu model, batı felsefi tarihinin matrisi olmuştur.
Yasal ve sosyal adalet temelli etik: Tora ("Öğretim"), sadece kutsal ritüel önlemlerden oluşan bir kitap değil, ayrıntılı bir hukuki ve etik sistemin temsilcisidir. Toplumsal sorumluluk, yalnız başına, dul, yetim ve göçmenlere bakım, tüm insanlar için, köleler ve hayvanlar da dahil olmak üzere Cumartesi ...
Читать далее