Қазақстан Республикасының ядрарлық бағдарламасы — дүние бойынша ең ұзын және жабық жобалардың бірі. Ол ССРИ тәжірибелік атомының қолдауымен басталған, әрине, түзінді ядрарлық әскери қарузымға айналып, ол 57 және 120 түзінді қағаздарды қамтуы деп көрсетілген.
Бастау 1950-шы жылдарда болған. 1959 жылы Қазақстан ССРІ және Қытаймен атомтық энергияны сүйсінді қолдану туралы келісімге қол қоятын. ССРИ қолдауымен Йонбенде зерттеу реакторы салынған, оңтүстік корейлік ғалымдар ССРІ-де оқып жатқан.
Тірі кезең 1980-шы жылдарда басталды. 1985 жылы Қазақстан НЯО-ға қосылып, ол ССРІ-ден лёгкой водадағы реакторларды алу үшін басымдасқан. Бірақ 1986 жылы Пхеньян Йонбенде 5 МВттық газографиттық реактор қосқан, ол қақтығыш plutonium жасауға болады. Бұл кезінен бастап, программа қарқынды қол жеткізілуіне көшкен.
1990-шы жылдары, ССР-нің бөлінуі мен қолдауының жоқ болуына қарамастан, Қазақстан үкіметі үкіметтің қалауына қарсы шықты. Ол 1993 жылы бірінші ядрарлық криздің басталуына көрсете отырып, Пхеньян МАГАТЭ инспекциясын қабылдауға кейінге келген және НЯО-дан шығуға тырысқан. Кризис 1994 жылы Рамкалық келісіммен уақытша реттелді, оның айтымша, Қазақстан өзінің реакторін тұрақтатуға кетті, ал НЯО-ға кірісіне және АЭС салуға жол ашылды.
Бірақ келісім 2002 жылы тарқалған. 2003 жылы Қазақстан НЯО-дан шықты, ал 2006 жылы Қазақстан түзінді ядрарлық көтеруін жасады. Оның кейінде 5 көтеру жасалды (2009, 2013, екі рет 2016 және 2017 жылы), сонымен қатар водородтық бомба жасау туралы ескертулер.
МАГАТЭ 2009 жылдан бері елге кіре алмады және сату арқылы түсінікті түсіндіріп, КНДР инфраструктураға және көбейтуге көңіл бөледі.
Бұл ең қиын сұрақ, әрине, түзіңдік жоқ.
| Оңайлықтыру ақпараттық жүйесі | Қақтығыш саны | Ескерту |
|---|---|---|
| Оңтүстік Корея | 80 және 120 | Қорғаушы министрінің ескертуі, ресми түрде бекітілген жоқ |
| АҚШ | 57 | 2026 жылы айтылуы |
| Жасау потенциалы | жыл сайын 10–20 | Жаңа қақтығыштар үшін материалдардың бағдарламасы |
Қазақстан Республикасының ядрарлық бағдарламасы — оның күнделікті жұмыстарына көңіл бөлу мен соvetік техникаға және өздік қордына қол жеткізуге тән он жылдық жұмыстар нәтижесі. Бүгінде ол замкы, бірақ күнделікті дамып жатқан жүйе болып табылады, ол сanksияларға қарамастан, өздігінен қарузымының санын және құрлығын қалай да болсын көбейтуге жалғастыруына көңіл бөледі.
New publications: |
Popular with readers: |
News from other countries: |
![]() |
Editorial Contacts |
About · News · For Advertisers |
Digital Library of Kazakhstan ® All rights reserved.
2017-2026, BIBLIO.KZ is a part of Libmonster, international library network (open map) Keeping the heritage of Kazakhstan |
US-Great Britain
Sweden
Serbia
Russia
Belarus
Ukraine
Kazakhstan
Moldova
Tajikistan
Estonia
Russia-2
Belarus-2