Georges Bataille hakkında sanat: kutsal, kurban ve imkansız
Georges Bataille (1897–1962), Fransız filozof, yazar ve akademiden ayrılmış marginal, sanat hakkında radikal, «kötücül» bir teori önerdi, bu teori güzelliğin veya kullanışlılık estetiğinden uzaktı. Bataille için sanat, uyum değil patlama, form oluşturma değil formun yıkımı, dünyayla uzlaşma değil imkansızlığa doğru bir çıkmışlık. Onun antropoloji, psikanaliz ve mistik deneyimle beslenen düşüncesi, sanatı laik bir dönemde kutsalın anlaşılmasının anahtarı olarak görüyor.
1. Sanat olarak "içsel deneyim" ve tabu ihlali
Bataille, sanatın klasik anlamında mimesis (doğaya benzerlik) ve güzel illüzyonların yaratılması olarak tanımlanan sanat anlayışına karşı kendi "içsel deneyim" (expérience intérieure) anlayışını karşıtlık yapar. Bu, diskütrik düşünme ötesine çıkan, coşku, korku, gülmek, eros ve ölüm gibi her şeyin subjektifliği sorgulayan bir deneyimdir.
Adı verilen sanat, bu tür bir deneyim yaratmalıdır. Bu, temel tabuların ihlaliyle ilgilidir, Bataille'ye göre bu tabular insan toplumunun temelinde yatıyor: ölüm, şiddet, fiziksel aşağılık (gömgüler, çürümüş) tabuları. Sanatçının görevi bu tabuları güzellik maskesi altında gizlemek değil, onları ortaya çıkarmak, sanatın orijinal, arkaik kutsal bağlantısını geri getirmektir. Bataille için kutsal, iyilik değil, ikili bir güç, hem çekici hem itici, temiz hem kirli.
Örnek: İspanyol ressam Francisco Goya. Onun sonraki "Siyah Tablolar", özellikle "Satürn, Oğlunu Yiyor" tablosu, mitin bir resmi değil, doğrudan korku, formun yıkımı, hayvan şiddetinin vizüel bir görselleştirmesi. Burada estetik mesafe yoktur — doğrudan kutsal korkuyla doğrudan bir çatışma, Bataille'nin sanatın kurban olarak (burada kanon ve akıl kurbanı) anlayışı ile uyumlu.
2. Sanatın "kötücül şansı": harcama, aşırı ve negatif ekonomi
Bataille'nin 1949'da yayımlanan ana ekonomik felsefi eseri "Kötücül Şans" (La Part maudite) adlı eserinde, birikim ve üretim (pozitif ekonomi) yerine bedelsiz harcama, harc ...
Читать далее